اشاره: به گواهی تاریخ، سرزمین قزوین همواره یکی از مراکز تمدن‌ساز و کانون‌های مولد فرهنگ در ایران زمین بوده است. فراوانی آثار ثبت شده و ثبت نشده تاریخی مربوط به دوره‌های مختلف از قرن‌های پیش، از میلاد مسیح تا دوره قاجار همگی نشان مي‌دهند که این شهر سهم زیادی در تاریخ تمدن ایران داشته است. اما آنچه تاکنون برای بسیاری از فرهنگ دوستان و پژوهشگران و حتی مردم و اهالی این شهر پوشیده مانده ویژگی‌های تمدنی از جمله هنر و معماری این شهر پر سابقه است.
در این میان، شهرداری قزوین در راستای رسالت خود برای معرفی شهر تاریخی قزوین در اولین همایش ملی توسعه شهری با رویکرد ارتقای منظر شهری در تاریخ نهم اسفند ماه سال ۸۸ اقدام به ساخت مستند ۴۵ دقیقه‌ای نمود تا به شناساندن هرچه بیشتر شهر قزوین در میان دانشجویان، فرهیختگان، اندیشمندان و شهروندان قزوینی کمک شایان توجهی داشته باشد. مستند مذکور با عنوان رویای گمشده توسط احسان معصوم از تهیه کنندگان و کارگردانان صدا و سیما در دستور کار قرار گرفت.
پس از تولید نهایی، این فیلم در دانشگاه‌های بین‌المللی امام خمینی(ره)، آزاد اسلامی قزوین، علمی- کاربردی و کار شهر صنعتی البرز به نمایش درآمد و مورد استقبال چشمگیر دانشجویان و مسوولان دست‌اندرکار حوزه معماری و شهرسازی واقع شد؛ به نحوی که در نظرسنجی‌های به عمل آمده، یادآوری وقایعی که به دست فراموشی سپرده شده، افزایش دامنه دانش و آگاهی دانشجویان، تاکید بر لزوم حفظ بناهای با ارزش شهر از مهم‌ترین تاثیرات فیلم عنوان شد.
همچنین بسیاری دیگر از دانشجویان خواستار بررسی علل تحولات نامناسب در بافت و سیمای امروز شهر قزوین در قالب فیلم‌های بیشتر شده و بر کارگردانی و نویسندگی و جذابیت رویای گمشده تاکید داشتند.


حافظی: در حال رایزنی برای اخذ مجوز توزیع فیلم هستیم
محمد اسماعیل حافظی، مدیر عامل سازمان خدمات طراحی شهرداری قزوین و دستگاه نظارت بر تولید فیلم رویای گمشده در این خصوص گفت: این فیلم در ابتدا با هدف ایجاد ارتباط مناسب با مراکز علمی و دانشگاهی سطح شهر، تعامل میان دو حوزه شهرداری و مراکز علمی، آشنایی دانشجویان و مهندسان آینده قزوین با فرهنگ و پیشینه تاریخی این شهر و تعمیم قابلیت‌های معماری و شهرسازی گذشته در ساخت و سازهای جدید، تولید شد.
حافظی ادامه داد: البته پس از تولید و نمایش رویای گمشده در میان محافل فرهنگی، دانشگاه‌های شهر و سایر اقشار فرهیخته جامعه؛ افزایش انگیزه در میان دانشجویان، ایجاد حس تعلق به شهر و نیز بهره‌برداری از فیلم برای طراحی‌های جدید شهری به عنوان دستاورد‌های بعدی مستند رویای گمشده قابل توجه بوده است.
این مقام مسوول با بیان اینکه فیلم مذکور در انجمن مستندسازان سینمای ایران نیز انتخاب شده است، تصریح کرد: هم اکنون در حال رایزنی و اخذ مجوز از اداه فرهنگ و ارشاد اسلامی قزوین برای توزیع فیلم در اماکن عمومی و کتاب فروشی‌ها هستیم.


معصوم: سیر تحول سیمای شهر در دوران مختلف محور اصلی فیلم است
احسان معصوم، محقق، تهیه‌کننده و کارگردان فیلم مستند رویای گمشده در همین خصوص گفت: وقتی اندیشه ساخت فیلمی درباره ویژگی‌های معماری قزوین در شهرداری مطرح شد، نخستین هدف، ستایش یادگارهای جاودانی بود که هنرمندان گمنام این شهر در طی تاریخ در عرصه معماری و زیرساخت‌های شهری به جا گذاشته بودند. آثار ارزشمندی که قزوین را در طی تاریخ در زمره شهرهای صاحب نام و معتبر قرار داده است.
معصوم ادامه داد: اما در کنار این ایده پرداختن به سیمای امروز شهر نیز از اهمیت بسیای برخوردار بوده؛ چرا که شهر قزوین در طی دهه‌های اخیر توسعه و تفاوت‌های بسیاری با گذشته خویش یافته است. برای رسیدن به چنین کلیتی طرح و ایده فیلم مستند رویای گمشده بر اساس سیر تاریخی شهر قزوین شکل گرفت و چگونگی پدیدآمدن ساختار شهر و گسترش آن به محور اصلی فیلم بدل شد.
وی افزود: از آنجا که در دوران صفویه به علت انتخاب قزوین به عنوان پایتخت، تحولات ساختاری بسیاری در این شهر رخ داد که تا قرن‌ها جنبه‌های گوناگون زندگی مردم متاثر از این تحولات بود، دوره صفویه به عنوان نقطه عطفی در تاریخ شهر قزوین مورد توجه قرار گرفت و به دلیل جذابیت‌های خاص خود نقطه آغاز فیلم شد. در ادامه با گردشی به گذشته، زمان و علل شکل‌گیری شهر قزوین در زمان شاپور ساسانی و بعد از آن تحولات ساختاری این شهر پس از ورود اعراب به ایران تا امروز مورد بررسی قرار گرفت.
معصوم اظهار کرد: در این بین مهم ترین وقایع تاریخی قزوین مانند گسترش زیرساخت‌های شهری آن در دوره عباسیان، افزایش عمران و آبادی شهر در عهد سلجوقی، ویرانی بخشی از بناهای شهر و حمله ویران‌گر مغول، رشد و شکوفایی چشم‌گیر شهر در عهد صفوی، افول دوباره شهر پس از انتقال پایتخت به اصفهان، آغاز دوباره عمران شهر قزوین با رونق تجارت در آن، در دوره قاجار و تحولات معماری شهر در دوره پهلوی از مهم‌ترین فصل‌های تاریخی قزوین بود که در مستند رویای گمشده به آن پرداخته شد. هم چنین استفاده از عکس‌های تاریخی از وقایع مهم سده اخیر که در پس زمینه هر یک از آنها مي‌شود بنایی از بناهای شهر قزوین را باز شناخت، مي‌تواند از دیگر امکاناتی باشد که بر جذابیت این فیلم مي‌افزاید.
کارگردان فیلم رویای گمشده در پایان گفت: مستند رویای گمشده بر اساس تلاش و کوشش یک ساله گروهی شکل گرفت؛ گروهي كه در آن مسعود امیرابادی به عنوان تصویر بردار فیلم، ثریا خنجری نویسنده و حامد کلجه‌ای تدوین‌گر و پیوند صحنه‌ها حضور داشتند.


ذوالفقارزاده: ساخت نسخه‌های تکمیلی فیلم به ایده‌پردازی در معماران و شهرداران کمک مي‌کند
پس از نمایش فیلم در جمع دانشجویان رشته معماری و شهرسازی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) که مورد استقبال نیز قرار گرفت، دکتر ذوالفقارزاده، رییس دانشکده معماری و شهرسازی این دانشگاه، گفت: خوشبختانه این فیلم با دقت و ظرافت تهیه و در آن مستندات خوبی از شهر ارایه شده است.
وی با بیان اینکه متاسفانه شهر قزوین فاقد تاریخچه مدون و کاملی است، افزود: این گونه اقدامات مي‌تواند نقش موثری در آشنایی و آگاهی بخشی به جوانان علاقمند ایفا کند.
ذوالفقارزاده با بیان اینکه کاروان سراها، بازار و مساجد خصوصا مسجد جامع نیازمند بیان اطلاعات بیشتر و جزیی تر است، تصریح کرد: شهرداری با استمرار چنین اقدامات پژوهشی و پخش آن از طریق رسانه‌ها خصوصا شبکه استانی قزوین مي‌تواند نقش چشم گیری در معرفی فرهنگ شهر به افراد بومی و غیر بومی ایفا کند.
وی با تاکید بر جامعیت فیلم رویای گمشده و پرداختن به زمینه‌های فرهنگی، تاریخی، سیاسی، اقتصادی، معماری، شهرسازی خواستار تهیه نسخه تکمیلی این فیلم شده و افزود: این اقدام مي‌تواند در ایده پردازی و ایجاد انگیزه در میان معماران و شهرسازان موثر واقع شود.


بیات: فیلم در کوتاه ترین زمان به بیان تمام گفتنی‌ها پرداخته است
آنيتا بیات، مدیر گروه رشته معماری دانشگاه علمی کاربردی واحد مهدیه ضمن ابراز خرسندی از نمایش فیلم در این دانشگاه، به ضرورت آشنایی دانشجویان رشته معماری با پیشینه تاریخی شهر خود، اشاره کرد و افزود: این فیلم در مدت کوتاه ۴۵ دقیقه، به طور خلاصه و مختصر به بیان تمامی گفتنی‌ها پرداخته و کمک شایانی نیز به معرفی معماری اسلامی جهان خواهد کرد.


سهیلی: دانشگاه آزاد حمایت خود را از این گونه اقدامات و طرح‌های پژوهشی اعلام مي‌کند
با نمایش فیلم رویای گمشده در دانشگاه آزاد اسلامی قزوین نیز دکتر جمال‌الدین سهیلی، عضو هیات علمی این دانشگاه ضمن قابل توجه خواندن رویکرد شهرداری در تهیه این فیلم و پرداختن به حساسیت عمومی جامعه در خصوص بناهای تاریخی شهر، گفت: چنانچه شهرداری بتواند با استمرار این گونه اقدامات در سطح جامعه فعالیت کند تاثیرگذاری جدی تری را شاهد خواهیم بود.
وی همچنین خواستار آشنایی دانشجویان با دست اندرکاران فیلم رویا گمشده شد و افزود: دانشگاه آزاد اسلامی قزوین با هدف ارتقا سطح علمی دانشجویان، حمایت خود را از چنین اقدامات و طرح‌های پژوهشی اعلام مي‌دارد.


نوروزیان: رویای گمشده در شناساندن شهر قزوین به افراد غیر بومی بسیار موثر است
دکتر پرویز نوروزیان، مدرس دانشگاه آزاد اسلامی قزوین با بیان این مطلب که این فیلم مي‌تواند در شناساندن شهر قزوین به بسیاری از دانشجویانی که اهل قزوین نیستند، موثر باشد، افزود: استمرار این گونه اقدامات مي‌تواند شهرداری را در نگاه مردم به یک ارگان فرهنگی تبدیل کند.
در این میان اکران فیلم رویای گمشده در دانشگاه کار نیز همچون سایر دانشگاه‌ها با استقبال دانشجویان علاقمند همراه شد و اساتید و دانشجویان این دانشگاه نیز به تماشای این فیلم نشستند.
(شبنم کلجه)