اشاره:
در روزگاری که استفاده از درشکه کم کم در حال منسوخ شدن بود، شهرداری همچنان برای انجام کارهای اداری خود از درشکه استفاده می کرد، همین امر سبب گردید که شهرداری درصدد خریداری یک دستگاه ماشین جیپ و جایگزینی آن با درشکه باشد.
بخش دوم اسنادی که از نظر خوانندگان می گذرد، به تعمیر ماشین آتش نشانی و بی کفایتی شهردار وقت در نگهداری آن اختصاص دارد. اسناد را می خوانیم؛

۱- نامه شهردار به فرماندار در خصوص خرید یک دستگاه جیپ برای شهرداری- ۲۹/۱۲/۱۳۳۶
فرمانداری محترم شهرستان قزوین
به طوری که استحضار دارید، تا چندی قبل دستگاه های مسافربری داخله شهر منحصر به درشکه های مفلوک و فرسوده بود و با اقداماتی که به وسیله شهرداری و شهربانی به عمل آمد، تعداد کافی تاکسی به شهر وارد و ادامه کار درشکه های مفلوک متوقف شد، لیکن متاسفانه شهرداری که خود مشوق رواج تاکسی و تعطیل کار درشکه ها بود، هنوز دارای درشکه ]است[ و برای انجام امور اداری از درشکه استفاده می کند که موجب تعجب و بلکه مسخره اشخاص گردیده. بر این اساس، ناچار در بودجه سال ۱۳۳۷ اعتبار خرید یک دستگاه ماشین جیپ یا سواری تامین و اینک استدعا دارد شرح لازم را به اداره کل امور شهرداری ها پیشنهاد فرمایید که اجازه فرمایند درشکه موجود شهرداری را به مصرف فروش رسانده، به جای آن یک دستگاه ماشین سواری برای شهرداری خریداری گردد.
شهردار قزوین- جعفرزاده

۲- نامه فرماندار به اداره کل امور شهرداری ها در خصوص خرید ماشین جیپ برای شهرداری- ۱۶/۱/۱۳۳۷
اداره کل امور شهرداری ها
با تقدیم رونوشت نامه شهرداری قزوین راجع به فروش درشکه شهرداری و خرید یک دستگاه ماشین جیپ یا سواری به جای آن، به استحضار می رساند چون اعتبار خرید ماشین مزبور در بودجه امسال پادار ]= برقرار[ و از طرفی با اقدام اخیر شهرداری و شهربانی در جمع آوری درشکه های فرسوده و قدیمی و با به کار انداختن تاکسی های نو، وجود درشکه شهرداری با وضع فرسوده در انظار صورت خوشی ندارد، مستدعی است اجازه فرمایید درشکه مزبور با رعایت مقررات مربوطه به فروش رفته، به جای آن یک دستگاه ماشین سواری یا جیپ برای شهرداری خریده شود.
فرماندار قزوین- بختیار

۳- جواب اداره کل امور شهرداری ها به فرماندار قزوین- ۲۷/۱/۱۳۳۷
فرمانداری قزوین
عطف به نامه خرید اتومبیل سواری جهت شهرداری قزوین اشعار می دارد، چون بودجه سال جاری شهرداری قزوین تاکنون به تصویب نرسیده و شرط خریداری اتومبیل، وجود اعتبار در بودجه می باشد، بنابراین قدغن فرمایید پس از تصویب بودجه مراتب را یادآوری نمایند تا رسیدگی و اقدام لازم به عمل آید.
کفیل اداره کل امور شهرداری ها

۴- بخشنامه وزارت کشور به شهرداری های کشور در خصوص خرید خودرو- ۱۹/۱۱/۱۳۳۷
شهرداری
پیرو دستور، راجع به این که مجاز نیستند وجهی از درآمد صندوق شهرداری را در اختیار نمایندگان وزارت کشور بگذارند، اعلام می دارد:
۱- شهرداری های درجه ۲ و درجه ۳ به هیچ وجه حق ندارند بیش از یک اتومبیل سبک برای شهرداری خریداری نمایند.
۲- اتومبیلی که خریداری شده و یا در آتیه خریداری شود، برای حفظ حیثیت و شئون شهرداری است و شهرداری فقط برای امور اداری می تواند از آن استفاده نماید و استفاده از اتومبیل شهرداری برای امور شخصی و یا مسافرت های خارج از حوزه شهرداری مطلقاً ممنوع است.
۳- چنانچه تاکنون از اعتبارات و بودجه شهرداری اقدام به خرید اتومبیل برای نمایندگان این وزارتخانه از هر مقام شده است، چگونگی را مشروحاً با ذکر شماره اجازه انجمن شهر یا اجازه وزارت کشور گزارش دهید.
۴- در آتیه مجاز نیستند از اعتبارات و بودجه شهرداری بدون اجازه صرفه خرید اتومبیل، برای احدی بنمایند. وصول این بخشنامه و آخرین وضعیت را محرمانه به دفتر کل گزارش دهید.
وزیر کشور- باتمانقلیچ

۵- نامه شهردار به فرماندار در خصوص موافقت با فرستادن ماشین آتش نشانی شهرداری به تهران برای تعمیر.
مقام عالی فرمانداری شهرستان قزوین
محترماً به عرض می رساند به طوری که راننده اتومبیل آتش نشانی شهرداری گزارش می دهد ادوات پمپ ماشین شکسته و احتیاج به تعمیر دارد. بدین لحاظ دو روز است آب پاشی خیابان ها مختل مانده است. به قرار گزارش راننده؛ مرمت و تعمیر آن در قزوین ممکن نیست و بایستی در تهران به وسیله متخصصین کمپانی اقدام گردد. بنابراین مراتب را گزارشاً معروض است. در صورتی که موافقت می فرمایند ماشین را به وسیله راننده و به معیت ]= همراهی[ یکی از کارمندان به تهران برده مرمت نمایند والا در صورت عدم تعمیر، استفاده از ماشین میسر نخواهد بود.
احمد حاتم- شهردار- ۲/۶/۱۳۲۲

۶- نامه فرماندار به وزارت کشور در خصوص صدور مجوز برای رفتن شهردار قزوین به تهران- ۱۰/۶/۱۳۲۲
وزارت کشور
طبق گزارش شهرداری، اتومبیل آتش نشانی احتیاج مبرم به تعمیر دارد و وسیله آن در قزوین مزاحم نیست. مضافاً رادیوی شهرداری هم که بایستی مورد استفاده اهالی قرار داده شود معیوب شده و همچنین شهرداری برای نفرات رفتگر احتیاج به کفش دارد که در تهران ممکن است ارزان تر تهیه شود. به این جهت آقای حاتم شهردار قزوین متفقاً برای انجام امور به تهران خواهند آمد. مستدعیم مقرر فرمایید نسبت به پیشرفت کارهای ایشان تسهیلات لازم فراهم شود که زودتر به محل ماموریت خودشان مراجعت نمایند.
نوشته شهردار در زیر نامه: مبلغ پنجاه هزار ریال وجه نقد از موجودی شهرداری به وسیله اداره دارایی شهرستان قزوین جهت خرید کفش و کمربند رفتگران و هزینه تعمیر اتومبیل آب پاش و رادیو به رسم علی الحساب واصل گردید که پس از تنظیم و تسلیم اسناد، هزینه نتیجه مستهلک و این قبض را مسترد دارند.
توضیح: شهرداری قزوین در اوایل دهه ۲۰ و سال های پس از آن، یک دستگاه بلندگوی قوی در بالای بام عمارت تاریخی کلاه فرنگی در سبزه میدان مستقر کرده بود که اخبار مملکت و اخبار جنگ جهانی دوم را به طور زنده برای مردم پخش می کرد و آن دسته از افرادی که برای تفریح به سبزه میدان –که از معدود نقاط تفریحی شهر بود- می آمدند، دسته دسته برای شنیدن اخبار در جلوی عمارت کلاه فرنگی تجمع می نمودند.

۷- نامه انجمن شهر به شهردار در خصوص موافقت با تعمیر ماشین آب پاشی و انتقاد از سوء استفاده های شهردار پیشین که در استفاده نامشروع از ماشین مذکور.
اداره شهرداری قزوین
چون وجود ماشین آب پاشی از هر جهت مورد نیاز شهر می باشد، انجمن با تعمیر آن موافق و ضمناً متذکر می‌گردد نظر به این که خرابی و خسارت وارده به اتومبیل مزبور در اثر عملیات بی رویه آقای احمد حاتم شهردار پیشین بوده که با وجود اعتبار مکفی اقدم به تعمیر و مرمت آن نکرده و به علاوه ماشین مزبور را مورد استفاده های نامشروع شخصی خود قرار داده و سوءاستفاده نموده است. مقتضی است پس از انجام تعمیر، هزینه مصرفی آن را که در نتیجه عملیات برخلاف بعضی از ماموران طماع و نالایق را ندارد. رییس انجمن شهر ۲۷/۲/۱۳۲۳
توضیح: احمد حاتم در سال ۱۳۲۲ شهردار قزوین بود و پس از برکناری وی، محمدحسین دولو به عنوان سرپرست شهرداری انتخاب و مشغول کار گردید و پس از وی مجتبی شهروان از مرکز به عنوان شهردار انتخاب شد و به قزوین آمد.
(مهدی نورمحمدی Mehdi.nour.m@gmail.com)