اشاره:
طرح هدفمند کردن یارانه‌ها که همچنان بخش مهمی از مباحث اقتصادی کشور را در بر می گیرد، قرار بود از چندی پیش به صورت آزمایشی در تعدادی از استان های کشور اجرایی شود، با این وجود بسیاری از بایدها و نبایدهای این طرح، بیم‌ها و امیدهای خود را به دنبال داشت و در این میان شهرداری به عنوان یکی از مجموعه‌های غیردولتی درگیر با این طرح، همچنان از تبعات اجرای آن بی‌اطلاع است تا آنجا که بودجه سال ۸۹ بر مبنای روال گذشته بسته شد؛ این امر از توجه به طرح هدفمند کردن یارانه‌ها و سرنوشت متاثر شهرداری از آن نمی‌کاهد. پیام شهر در سومین دور از گزارش‌های خود با موضوع تاثیرات اجرای این طرح بر شهرداری قزوین به دنبال ارائه راهکارهایی برای مواجهه با تاثیرات منفی آن می باشد که حاصل آن را در این شماره می خوانید.

- با حذف یارانه ها هزینه شهرداری بیش از ۱۱ برابر افزایش می یابد
جلالیان، معاون اسبق امور مالی و اداری شهرداری قزوین در خصوص اجرایی شدن طرح هدفمند کردن یارانه ها، گفت: مدیریت هزینه ها مهم ترین هدف این قانون است که شهرداری باید با مدیریت منطقی هزینه ها صرفه جویی لازم را عملی کند و این امر نیاز به آموزش کاربردی نیروها که نوعی سرمایه گذاری اصولی می باشد، دارد.
وی با استناد به نتایج مطالعات انجام شده در سال ۸۶ در خصوص حذف یارانه و تاثیر آن بر دستگاه شهرداری قزوین در دوران تصدی گری خود در شهرداری گفت: براساس این مطالعات مشخص شد که با حذف یارانه ها هزینه های شهرداری ۳/۱۱ برابر افزایش می یابد، همچنین در آن طرح پژوهشی هزینه های غیر ضروری بالایی که به دلیل عادت های نادرست اداری به شهرداری تحمیل می شود، مشهود شد.
جلالیان تاکید کرد: موانع اجرایی شدن این طرح در کل کشور به ویژه در شهرداری ها چه قبل و چه هنگام اجرای آن باید مطالعه و به شکل بازنگری در قانون تاثیر داده شود تا مانع از تفسیر سلیقه ای و ایجاد فرصت برای فساد اداری باشیم.
مدیر اسبق امور مالی و اداری شهرداری قزوین که یکی از آفت های طرح های شهرداری را طولانی شدن زمان آن می دانست، ادامه داد: مدیران می توانند با افزایش کارایی و بهره وری کارکنان، هم باعث کاهش هزینه ها و هم ایجاد روحیه سرزندگی در بین نیروهای خود شوند.
وی راهکارهای مواجهه شهرداری با طرح هدفمند کردن یارانه ها جهت ممانعت از بروز هر مشکلی را این طور بیان کرد: اول مدیریت هزینه ها که اصلی ترین راهکار به شمار می آید، دوم آموزش کارکنان به صورتی که ارزش افزوده خاصی از کار نیروها برای شهرداری حاصل شود، سوم بررسی آیین نامه و دستورالعمل اجرایی این قوانین به صورت دو بخش؛ آیین نامه های داخلی برای مجموعه شهرداری و آیین نامه خارج از شهرداری (هیات دولت) و بازبینی و بازنگری، تشخیص مشکلات اجرای قانون و اعلام آن به شورای اسلامی شهر و از این طریق به شورای عالی استان ها و پس از آن هیات دولت و مجلس برای اصلاح آن که در یک جمله می توان به صورت اصلاح از طریق مجاری قانونی آن را بیان داشت.
جلالیان با بیان اینکه درآمد شهرداری متاثر از اقتصاد شهر است، گفت: چهارمین راهکار، جلب مشارکت مردم شهر و سرمایه گذاران در سرمایه گذاری است که باعث افزایش درآمد شهرداری می شود و البته باید در نظر داشت که با تلاش در افزایش کیفیت خدمات می توان اعتماد و اطمینان بیشتر مردم را جلب و آنان را تشویق به سرمایه گذاری کرد.
وی افزایش کیفیت خدمات را نیز شامل ارایه خدمات جاری به صورت سریع تر و کیفی تر و در بخش عمرانی نیز به صورت اجرای کیفی و سریع طرح ها بدون دوباره کاری و هزینه تراشی تکراری برای شهرداری دانست.
جلالیان افزود: با اجرایی شدن طرح هدفمند کردن یارانه ها به دلیل بالا رفتن هزینه های مردم ۵/۱ درصد عوارض شهرداری نیز افزایش می یابد که یک منبع خوب درآمدی است.
معاون اسبق اداری و مالی شهرداری همچنین متناسب بودن توانایی، تخصص و توانمندی کارکنان نسبت به وظایف به همراه ایجاد حس تعهد کاری را نیز از شرایط پیشرفت در امور شهرداری و سهولت در ارایه خدمات دانست.
وی اساسی ترین ضعف های قوانین را کارآمد نبودن آیین نامه ها دانست و خاطرنشان کرد: این آیین نامه ها توسط کارشناسان که نظریه پرداز خوبی هستند، اما فاقد تجربه اجرایی می باشند، تهیه می شود که نتیجه آن عدم پاسخگو بودن آیین نامه در مرحله اجرا و در نهایت برخورد سلیقه ای مجریان با قوانین است که این امر باید در تدوین آیین نامه اجرایی طرح هدفمند کردن یارانه ها لحاظ شود تا این طرح نیز به چنین سرنوشتی دچار نشود.

- توسعه در جذب سرمایه گذار، راهکاری مناسب در مواجهه با طرح هدفمند کردن یارانه ها
همچنین علی حسن ظاهری، عضو دومین دوره شورای اسلامی شهر قزوین، مصرف بهینه و رشد بهره وری در تولید و خدمات را از نتایج هدفمند کردن یارانه ها عنوان کرد و گفت: می توان این طور پیش بینی کرد که با اجرایی شدن این طرح در ابتدا تورم و سرمایه گذاری در بخش مسکن به دلیل پایین بودن نرخ سود بانکی و جهش و رونق کاذبی که در بخش مسکن اتفاق می افتد، افزایش یابد و همین وضعیت باعث افزایش درآمد شهرداری شود.
ظاهری گفت: اساس کار شهرداری ها ارایه خدمات است که جز یکی از گران ترین بخش های تجارت است. اگر سیاست های دولت از جمله هدفمند کردن یارانه ها به خوبی اجرا نشود، مهم ترین و آسیب پذیرترین دستگاه شهرداری است که در صورت مدیریت نادرست هزینه ها و درآمد، دچار روزمرگی و افت کیفیت خدمات می شود.
عضو دومین دوره شورای اسلامی شهر قزوین گفت: از سوی دیگر در بخش مسکن به دلیل گران شدن مواد اولیه و نهاده های لازم، قیمت تمام شده بازار مسکن افزایش و در کنار آن وجود طرح مسکن مهر به عنوان بخش حمایتی در مسکن خانواده ها باعث از رونق افتادگی بازار مسکن و در نهایت کاهش درآمد و عواید شهرداری در بلندمدت می شود.
وی شهرداری را برای مواجهه درست با حذف یارانه ها و کاهش آسیب پذیری آن ملزم به اجرایی شدن چهار نکته اساسی دانست و اظهار کرد: کوچک سازی سازمان به معنای کوچک کردن منطقی بدنه شهرداری در کنار کارآمد کردن آن باعث چابکی مجموعه شهرداری می شود، مدیریت هزینه ها که بخشی از آن با کوچک سازی آن اتفاق می افتد، کنترل و نظارت بر مصرف منابع به صورت اولویت بندی دقیق طرح ها و پیگیری در زمان مناسب و جلوگیری از طولانی شدن طرح های عمرانی و در آخر رو آوردن به منابع دیگر مانند به کارگیری بخش خصوصی و جذب سرمایه گذاری و انجام طرح های مشارکنی که در حال حاضر نیز اجرا می شود و تنها نیاز به توسعه دارد، راهکارهایی است که نه تنها مواجهه با این طرح را برای شهرداری میسر، بلکه باعث رشد موفقیت آمیز در ارایه خدمات می شود.
ظاهری در بخش کلان تر در همراهی شهرداری ها در مواجهه با طرح هدفمند کردن یارانه ها، پیشنهاد کرد: سازمان شهرداری های کشور می تواند با راه اندازی صندوقی به عنوان حمایت از شهرداری ها به این مجموعه کمک کند و همچنین با ارایه کمک هایی برای حمل و نقل عمومی و یا سایر بخش هایی که چنین قابلیتی دارند، در راستای هر چه بهتر شدن وضعیت شهرداری ها اقدام نمایند.
عضو دومین دوره شورای اسلامی شهر قزوین ادامه داد: راه اندازی صندوق حمایت ویژه شهرداری که از طریق درآمدهای حاصل از اجرایی شدن این طرح و تخصیص بخشی از بازتوزیع یارانه ها به این صندوق تامین می شود، می تواند بخشی از حمایت ها را عملی سازد.
وی اظهار کرد: با وضع موجود نباید انتظار برداشتن گام اساسی برای شهرداری در حوزه کالبدی و یا فرهنگی را داشت، مگر آنکه بتوانیم جذب سرمایه گذار و اجرای طرح های مشارکتی را به شدت توسعه داده و از منظر دیگر نیز با اولویت بندی طرح ها مطابق با نیازهای ضروری شهروندان برای اجرای برنامه های توسعه ای شهرداری برنامه ریزی و اعتماد مردم را جلب کنیم.
ظاهری، چگونگی اجرایی کردن کوچک سازی شهرداری را که مبحث حساسی در مدیریت هزینه هاست را بدین صورت تشریح کرد: در فرایند هشت تا ۱۰ ساله بازسازی نیرو با توجه به رسیدن موعد بازنشستگی بخشی از نیروهای شهرداری، آموزش نیروها و تربیت درست و کارآمد آنها به همان معنای کوچک سازی است، همچنین شهرداری می تواند از روش ها و تجربه های جدید، از امکانات و فن آوری های به روز در کاهش هزینه های جاری و خدمات شهری به توفیقاتی دست یابد.

طرح هدفمند کردن یارانه ها به توسعه شهرها کمک می کند
اکبری، دکتری اقتصاد شهری و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد قزوین نیز ضمن مثبت ارزیابی کردن تاثیر هدفمند کردن یارانه ها بر عملکرد شهرداری گفت: تاکنون تمام طرح های مربوط به شهر در شهرداری همچون طرح جامع و توسعه استراتژیک شهری بر اساس بودجه دولتی بوده است، در حالی که بودجه دولتی نه تنها نمی تواند مشکلی حل کند، بلکه به دلیل وابستگی به سیاست های کلی آسیب رسان است.
وی گفت: مجموعه شهرداری به همراه استانداری و فرمانداری می توانند مطابق وضعیت فرهنگی هر شهری برنامه ریزی ویژه ای انجام دهند که از پاسخگویی بالایی برخوردار باشد.
دکتر اکبری افزود: این تصمیم هیات دولت می تواند به توسعه شهر کمک کند، در حال حاضر بسیاری از طرح هایی که برای قزوین نوشته شده در اجرا و تحقق، که از نظر من تا ۷۰ درصد می باشد، با واقعیت موجود فاصله دارد که در نهایت نارضایتی عمومی را به دنبال دارد.
(نصیبه عبدالهی)